RENE SULLY PROUDHOMME – ur. 16 maja 1839 r. Paryż, zm. 7 września 1907 r.
Poeta francuski.
W 1865 r. Wydał swój debiutancki zbiorek poetycki Sztance i wiersze, który zebrał wiele pochlebnych recenzji m.in. Charlesa Augustina Sainte – Beure`a. W roku następnym kilka jego utworów włączonych zostało do antologii Współczesny Parnas – swoistego manifestu literackiego parnasistów czyli młodych poetów francuskich, którzy wystąpili przeciw lirycznej egzaltacji romantyków. Sally Proudhomme zyskał pewną popularność w latach 60 – tych, kiedy opublikował jeszcze takie tomy jak: Próby (1866), Stajnia Augiasza (1866), Włoskie zarysy (1866-68) oraz Samotność (1869).
Kiedy wybuchła wojna francusko-prusko poeta zgłosił się na ochotnika do walki. Ten epizod w jego życiu zakończył się wydaniem zbioru patriotycznych wierszy pt. Impresje wojenne (1876).
Przekład dzieła Lukrecjusza “De verum natura” zapoczątkował w twórczości Sully Proudhomme`a okres poezji filozoficznej, czego przykładem były wiersze zebrane w tomie Przeznaczenia (1872) oraz poematy: Sprawiedliwość (1876) i Szczęście (1888). Z nurtu tego wyłamuje się najsłynniejszy zbiór jego liryków Daremna czułość (1875). W utworach “filozoficznych” starał się autor wprowadzić do poezji “olśniewające zdobycze nauki i wielkie syntezy współczesnej myśli spekulatywnej”, na czym ucierpiał przede wszystkim jego język, który utracił klarowność i precyzję, zyskując w zamian pozory “naukowości”. Najbardziej udanym wydaje się przybierający formę dialogu poemat Sprawiedliwość, w którym poeta w formie dialogu dowodzi, że sprawiedliwości nie należy szukać w świecie zewnętrznym lecz we wnętrzu człowieka.
W 1881 r. Sally Proudhomme został członkiem Akademii Francuskiej. W 1900 r jego nazwisko stało się głośne w związku z polemiką, jaką toczył z modernistami w obronie francuskiej poezji klasycznej. W 1905 r. Wydał traktat pt. Prawdziwa religia Pascala, a rok później Psychologię wolnego wyboru.
W 1901 r. Sully Proudhomme został pierwszym w historii laureatem literackiej Nagrody Nobla, którą otrzymał za wybitne osiągnięcia literackie, a w szczególności za idealizm, doskonałość artystyczną, a także niezwykłe połączenie duchowości i talentu, o czym świadczą jego książki.
THEODOR MOMMSEN –
ur. 30 listopada 1817 r. Harding (Shlesing), zm. 1 listopada 1903 r. Charlottenburg k. Berlina.Historyk niemiecki.
W 1838 r. opublikował zbiór wierszy Śpiewnik trzech przyjaciół, napisany wspólnie z bratem i znajomym. Zaznajomił się też, za sprawą profesora Otto Jahna z metodami, odczytywania napisów antycznych, co miało mu się przydać w przyszłości. Traktat O Kolegiach i Korporacjach u Rzymian, który wzbudził takie uznanie wśród profesorów, że postanowiono przyznać Mommsenowi stypendium, za które mógłby wyjechać na trzy lata do Włoch, by kontynuować tam pracę naukową. Efektem tego pobytu był wielki zbiór łacińskich napisów Corpus Inscriptarium Latinarum . Dzieło to ukazało się w latach 1863-1936 w szesnastu tomach.
W 1852 r. Mommsen wyjechał do Zurychu, gdzie rozpoczął pracę nad monumentalną Historię Rzymu, przeznaczoną nie tylko dla naukowców, ale również dla przeciętnych czytelników. Jej pierwszy tom ukazał się w 1854 r. W tym samym roku historyk przyjechał do Wrocławia, by uczyć na tamtejszym uniwersytecie. Następne dwa tomy Historii Rzymu, wydane w latach 1855-56, przyniosły Mommsenowi światową sławę. Fakty historyczne były podawane przez niego w żywej, wartkiej formie; atrakcyjność dzieła zwiększały analogie do postaci i sytuacji XIX-wiecznych. Opis dziejów Rzymu zamierzał Mommsen kontynuować w czwartym tomie dzieła, z którego zrezygnował. Zebrane materiały wykorzystał jednak w opublikowanej w 1885 r. w książce Prowincje Rzymu. Od Cezara do Dioklecjana. W latach 1871-88 wydał trzytomowe Rzymskie prawo Konstytucyjne, a w 1899 r. Rzymskie prawo karne.
W 1902 r. głównym pretendentem do literackiej Nagrody Nobla był wówczas Lew Tołstoj uważany powszechnie za “największego z żyjącego pisarzy”. Komitetowi Nagrody Nobla nie podobały się jednak anarchistyczne poglądy pisarza, na którego rzuciła klątwę Cerkiew Prawosławna. Toteż postanowiono rozszerzyć warunki konkursu i rozpatrywać nie tylko dzieła literackie, ale i historyczne. W ten sposób po raz pierwszy literacką Nagrodę Nobla otrzymał historyk. Był nim niemiecki profesor Theodor Mommsen, jak napisano w werdykcie jury: jest on jednym z największych pisarzy historycznych, spod pióra, którego wyszła monumentalna Historia Rzymu.
BJÖRNSTJERNE BJÖRNSON -
ur. 8 grudnia 1832 r. Kvikkne, zm. 24 kwietnia 1910 r. Paryż.Powieściopisarz, dramaturg, poeta, publicysta i polityk norweski.
W 1857 r. napisał dramat Między bitwami opowiadający o tragicznych dla jego kraju wydarzeniach z XII w. Później przyszły następne sztuki nawiązujące do średniowiecznej historii Norwegii: Kulawa Hulda (1858), Król Sverri (1861) oraz najsłynniejsza Siguard Slembe (1863). W utworach tych, pisanych pod wpływem twórczości Schillera i Szekspira, autor wyrażał przekonania, że siłę polityczną narodu norweskiego stanowi chłopstwo. Pisarza zajmowała wówczas tematyka wiejska i jej właśnie poświęcił, kolejne swoje opowieści: Dziewczę ze słonecznego wzgórza (1857), Avne (1859) i Wesoły chłopiec (1860). Bohaterami opowieści Björnsona są ludzie twardzi i silni, znający dobrze cel życia, przezwycieżąjący swoje słabości. W1859 r. Björnson pisze wiersz zaczynający się od słów “Ja vi elsker dette Landet” ( “Tak my kochamy ten kraj”), do którego muzykę napisał później kompozytor Richard Nordraak i który stał się hymnem narodowym Norwegii. W latach 1860-63 przebywa we Włoszech, gdzie studiuje historię teatru i wydaje dramat historyczny Maria Stuart w Szkocji. Przez cały czas pisze utwory poetyckie: ballady historyczne, wiersze liryczne, hymny i pieśni, opublikowane w 1870 r. w zbiorze Wiersze i pieśni. W tym samym roku wydaje również wielki poemat epicki Arnljot Gelline, oparty na motywach historycznych. Pod wpływem idei Darvina i Milla, a przede wszystkim Brandesa pisze dramaty: Bankructwo (1875), w którym krytykuje stosunki ekonomiczne w Norwegii; Redaktor (1875), gdzie atakuje norweską prasę a “król” rozprawia się z monarchią i dogmatami kościoła. Jego następne dramaty społeczne to: Rękawiczka (1883) i Ponad siłę (1886) wystawione na scenach amerykańskich. W Norwegii krytykują je konserwatyści. Pierwsza ze sztuk domaga się bowiem równouprawnienia kobiet, druga głosi, że chrześcijaństwo nie jest dziś możliwe bez kompromisów. W ostatnich latach XIX w. Björnson pisze jeszcze wiele powieści, nowel i dramatów na tematy społeczne, ale uwikłane w doraźność – mają one mniejszą wartość literacką.
W 1903 r. twórca uhonorowany zostaje literacką Nagrodą Nobla za – jak napisano w werdykcie jury – szlachetnie podniosłą i różnorodną poezję, a także za talent epicki i dramatyczny.
FRÉDÉRIC MISTRAL
– ur. 8 września 1830 r. Maillane ( płd. Francja ), zm. 25 marca 1914 r. Maillane.Poeta prowansalski.
W 1859 r. Mistral opublikował wiejską epopeję w 12 pieśniach pt. Meréio. Opowiadającą o nieszczęśliwej miłości, zagadnieniach religijnych i śmierci, za którą Mistral dostał nagrodę Akademii Francuskiej.
W 1867 r. poeta wydał Calendan – poemat nad którym pracował od kilku lat i który w jego zamierzeniach miał się stać narodowym eposem Prowansji. Zamiar się jednak nie powiódł i utwór artystycznie znacznie ustępował Miréio. Mistral postanowił więc zarzucić dłuższe formy i zajął się pisaniem krótkich liryków, które opublikował w 1875 r. w zbiorze Złote wyspy.
W latach 1880-86 wydał Skarbiec Felibriżu, który był nie tylko słownikiem francusko-prowansalskim, ale swego rodzaju encyklopedią języka, folkloru i tradycji małego narodu na południu Francji. Z czasem Mistral zwrócił się ku tematyce historycznej. W1884 r. opublikował powieść poetycką Nerto, której akcja dzieje się podczas “niewoli awiniońskiej”, a w 1890 r. swój jedyny utwór sceniczny – tragedię Królowa Joanna, gdzie władczyni Neapolu symbolizuje Prowansję. W1897 r, ukazał się Poemat Rodanu. W 1906 r. poeta opublikował autobiograficzne Pamiętniki i opowieści, a w 1912 r. tomik poetycki Zbiór oliwek.
W 1904 r. Komitet Nagrody Nobla postanowił wyróżnić ( obok hiszpańskiego dramaturga Jose Echegaray Y Eisaguirre ) właśnie Frédérica Mistrala. Laur przypadł mu za śnieżność i oryginalność utworów poetyckich, oddających prawdziwie ducha narodu. Jurorzy podkreślili, że za główne kryterium nagrody, jej fundator Alfred Nobel uważał idealizm, a z pewnością nie można go odmówić człowiekowi, który całe życie poświęcił próbom wskrzeszenia narodowego ducha, języka i literatury. Mistral honorarium przeznaczył na rozwój Muzeum Artezyjskiego, które sam stworzył dla przechowania pamiątek kultury prowansalskiej.
JOSE ECHEGARAY Y EISAGUIRRE
– ur. 19 kwietnia 1832 r. Madryt, zm. 14 września 1916 r. Madryt.Dramaturg hiszpański.
Pierwszą swoją sztukę pt. Książeczka czekowa Jose Echegaray napisał w wieku 42 lat i opublikował po powrocie do Madrytu pod pseudonimem Ayaseca Y Eysaguirre. Porzuciwszy matematykę politykę, ekonomię i geologię dla dramaturgii, napisał około 60 sztuk teatralnych, z czego niemal połowę wierszem. Był autorem bardzo płodnym, wydawał w roku średnio dwa – trzy nowe utwory sceniczne. Nawiązywał w nich często twórczości wybitnego hiszpańskiego dramaturga Calderona de la Barca, poruszał też w melodramatycznej formie tradycyjne tematy romantyków. George Bernard Shaw nazwał go kontynuatorem “szkoły Friedricha Schillera, Wiktora Hugo i Verdiego z właściwym im kolorytem, prawdziwym tragizmem, walką piękna i bohaterstwa ze ślepym losem lub z niepohamowanym idealizmem, podpowiadającym nade wszystko zazdrość i mściwość”. Do najbardziej udanych sztuk Echegaraya należą m.in. Żona mściciela (1874), W rękojeści szpady (1875), Głupota czy świętość (1877), czy też najsłynniejszy jego utwór sceniczny Wielki Galeoto (1881),opowiadający o niszczącej sile plotki. Od 1892 r. kiedy to opublikował dramat Syn Don Juana Echegaray pod wpływem twórczości Henryka Ibsena coraz bardziej zaczął skłaniać się ku teatrowi naturalistycznemu. Szczyt popularności osiągnął w ostatnim dziesięcioleciu minionego wieku, gdy wybrany został członkiem Hiszpańskiej Akademii Królewskiej (1894).
Na przełomie XIX i XX w. Stał się celem ataków młodej generacji hiszpańskich twórców, którzy weszli do historii literatury pod nazwą “Pokolenia 1898”. Zarzucali mu sentymentalizm, anachronizm i wtórność wobec Ibsena. Oni też najgłośniej wyrazili swoje niezadowolenie, kiedy w 1904 r. Jose Echegaray, wspólnie z Frédérikiem Mistralem wyróżniony został literacką Nagrodą Nobla – za liczne zasługi dla odrodzenia tradycji hiszpańskiego dramatu. Krytycy nazywają Echegaraya łącznikiem między klasycznym a współczesnym teatrem hiszpańskim i wskazują na wpływ, jaki wywarł m.in. na twórczość Luigi Pirandella.
HENRYK SIENKIEWICZ
– ur. 7 maja 1846 r. Okrzejska, zm. 15 listopada 1916 r. Verey.Powieściopisarz i nowelista polski.
Debiut beletrystyczny Sienkiewicza nastąpił w 1872 r., kiedy opublikował powieść Na marne – utwór atakujący powierzchowny romantyzm młodzieży polskiej i pokazujący wyższość pracy organicznej nad patriotycznymi mrzonkami. Ówczesna twórczość pisarza sytuowała się w nurcie pozytywistycznym i jego pierwsze nowele jak choćby Humoreski z teki Worszyłły (1872-73), były próbą zilustrowania podstawowych haseł tego kierunku. Jego następne opowiadania, jak choćby Sielanka (1872), Stary sługa (1875) czy Hania (1876). Jego kolejne utwory to m.in. Szkice węglem, Za chlebem , Bartek Zwycięzca, Janko Muzykant czy Latarnik zaliczane są do arcydzieł polskiej nowelistyki.
W latach 1882-88 Sienkiewicz pracował nad trylogią historyczną z XVII w., której pierwsza część – Ogniem i mieczem – ukazała się w 1884 r. i odniosła niebywały sukces czytelniczy, choć pozytywiści nie szczędzili autorowi krytyki, już sam gatunek powieści historycznej nazywając anachronizmem. Nie zważając na te głosy pisarz wydał w 1886 r. Potop, a dwa lata później Pana Wołodyjowskiego i tym samym dokończył swe wielkie epickie malowidło dziejowe. Dzięki Trylogii autor zaczął być w Polsce otaczany kultem, a niektórzy upatrywali nawet w nim duchowego wodza narody. Następna jego powieść Rodzina Połanieckich (1895) przeszła bez echa w kraju jak i za jej granicami pisarz postanowił więc wrócić do tematyki historycznej.
W1896 r. ukazało się najgłośniejsze dzieło Sienkiewicza – Quo Vadis – inspiracją dla napisania, którego była książka Ernesta Renana “Antychryst” oraz płótna H. Siemiradzkiego. Za swoje najbardziej udane dzieło twórca uważał jednak inną powieść historyczną – Krzyżacy – opublikowaną w 1900 r. W 1911 r. Sienkiewicz wydał powieść dla młodzieży W pustyni i w puszczy, opowiadającą o przygodach dwojga dzieci porwanych w Afryce, znów przyniosła twórcy rozgłos i uznanie.
W 1905 r. Henryk Sienkiewicz uhonorowany został literacką Nagrodą Nobla za wybitne osiągnięcia w dziedzinie eposu i – jak podkreślił jeden z jurorów – rzadko spotykany geniusz, który wcielił w siebie ducha narodu. W swoim odczycie Noblowskim laureat powiedział, że choć Polska uważana jest za martwą i pogrzebaną, to jednak dzięki jego nagrodzie dała ona świadectwo swej sile przetrwania i woli zwycięstwa.
GIOSUÉ CARDUCCI
– ur. 27 lipca 1835 r. Val di Castello, zm. 16 lutego 1907 r. Bolonia.Poeta i krytyk włoski.
W 1855 r. wydał Harfę włoską. Antologię religijnych, moralizatorskich i patriotycznych wierszy poetów włoskich, której celem – jak twierdził – było podniesienie na duchu mieszkańców Półwyspu Apenińskiego. Stał się też czołowym publicystą i krytykiem czasopisma “L’appendice”, w którym bronił znajdującej się w defensywie poezji klasycznej przed atakami twórców romantycznych. W 1857 r. opublikował swój pierwszy zbiór poezji Rymy, który rozszerzył 23 lata później o nowe wiersze i wydał jako Juwenalia. Występował w nim przeciw romantyzmowi, który – jego zdaniem – obcy był tradycji włoskiej. Proponując jednocześnie powrót do twórczości mistrzów klasycznych. Wiele kontrowersji wzbudził zwłaszcza jego Hymn do szatana, w którym dał wyraz nie tylko swoim panteistycznym i antyklerykalnym poglądom, ale również stawił zwycięstwo rozumu nad teologią chrześcijańską. Z czasem Carducci stał się zwolennikiem monarchii. Z pobudek rojalistycznych pisał wiersze na cześć dynastii sabudzkiej, np. Do Krzyża Sabudzkiego czy Królowej Italii. W latach 1861-71 powstał zbiór wierszy Levia Gravia, w którym autor porównywał przeszłość Italii z jej teraźniejszością i wywodził z tej paraleli pesymistyczne wnioski na przyszłość. Do historii sięgnął także w swoim kolejnym tomiku poetyckim Jamby i epody, w których opisywał bohaterski okres Risorgimento, dając go za wzór do naśladowania współczesnym Włochom. Zbiór zawierał hasła walki z tyranią, pochwały rozumu i podziwu dla ludzi. W następnym tomiku Rymy nowe z lat 1861-87 poeta jakby pogodził się z romantyzmem. Przesycone melancholią i intymnością opowiadają przede wszystkim o latach dziecięcych i młodzieńczych twórcy. Największą sławę przyniosły mu jednak pisane w latach 1887-89 Ody barbarzyńskie, mające zarówno w formie, jak i w treści oddać ducha antycznego klasycyzmu. Język poetycki wzorowany był na składni starogreckiej i łacińskiej, a tematyka utworów nawiązywała do Antyku, Renesansu i Risorgimenta. Carducci, chociaż zasłynął głównie jako poeta, nie pisał wcale tak wielu wierszy.
Literacką Nagrodę Nobla otrzymał w 1906 r. nie tylko za głęboką wiedze i krytyczny zmysł, ale przede wszystkim za twórczą energię, świeżość sztuki, siłę liryczną, tak charakterystyczną dla jego poetyckich arcydzieł.
RYDYARD KIPLING
– ur. 30 grudnia 1865 r. Bombaj, zm. 18 stycznia 1936 r. Londyn.Powieściopisarz, nowelista i poeta angielski.
Zadebiutował jako dziennikarz “Civil and Military Gazette”, a rozgłos przyniosły mu nowelki portretujące angielskie środowisko wojskowo urzędnicze w Indiach, wydawane w broszurowej oprawie przez wydawnictwo kolejowe w Allahabadzie, które wyszły następnie m.in. w skład zbiorów Proste opowieści z gór (1887) i Trzech żołnierzy (1888). Pierwszą powieścią Kiplinga był utwór pt. Światło, które zgasło (1890) traktujący o malarzu, który traci wzrok i przeciwstawiający kobiecy egoizm męskiej przyjaźni. Jednymi z najgłośniejszych utworów Kiplinga, które zrobiły światową karierę, są Księga dżungli (1894) i Druga księga dżungli (1895) oparte na oryginalnych motywach indyjskich i opowiadające historię Mawgliego, chłopca wykarmionego przez wilki. Do wciąż czytanych utworów Kiplinga należą jego książki przeznaczone głównie dla młodzieży: Takie sobie bajeczki (1902) i Puk z Pukowej Górki (1906). Jedyną długą powieścią respektującą zasady tradycyjnej narracji był Kim (1901) opowiadający o chłopcu, wciągniętym do współpracy przez brytyjski wywiad i wędrującym pieszo przez Indie, ze względu ma panoramiczny obraz tego kraju, nazywany “filmem z życia Indii”. W 1892 r. Kipling wydał Barrack – Room Ballads. Sławę poety imperium przyniosły mu takie utwory jak napisany na zakończenie panowania królowej Wiktorii Hymn skruchy (1897) czy The Five Natioms (1903). W późniejszych swych latach poświęcił się publicystyce politycznej i uprawiał literaturę okolicznościową ( m.in. napisał monografię pułku, w których służył i poległ na wojnie jego jedyny syn Gwardie irlandzkie w wielkiej wojnie- 1923) oraz Wspomnienia z Francji (1933).
W 1907 r. Kipling otrzymuje literacką Nagrodę Nobla za zmysł obserwacyjny, dojrzałość idei i wybitny talent prozatorski.
Kiplinga odkrył na nowo – i to przede wszystkim jako poetę – noblista z roku 1948 T.S. Eliot. Twierdził on, że “swoim mistrzostwem Kipling przewyższa klasyków... . Wśród jego utworów nie znajdzie się ani jeden, w którym nie udałoby mu się wypełnić postawionego sobie zadania”. Według Eliota największym osiągnięciem Kiplinga było to, że umiał “zmusić ludzi rozumieć”.
RUDOLPH EUCKEN
– ur. 5 stycznia 1846 r. Aurich, zm. 15 września 1926 r. Jena.Filozof niemiecki.
W 1872 r. opublikował pracę Metoda arystotelesowego badania. Rozgłos w kręgach naukowych przyniosła mu jednak wydana w 1878 r, książka Fundamentalne pojęcia współczesnej myśli filozoficznej, którą po trzydziestu latach uzupełnił i opublikował pod nowym tytułem: Podstawowe kierunki współczesnej myśli. Jeszcze większą popularność nie tylko wśród uczonych, zdobył kolejną swoją pozycją pt. Problem życia ludzkiego w oczach wielkich myślicieli z 1890 roku.
W swoich następnych książkach Eucken nie ograniczał się jedynie do historii filozofii, lecz sam rozwijał swoje idealistyczne koncepcje, w których wskazywał na konieczność krzewienia i ochrony zagrożonych wartości duchowych człowieka. Do tego rodzaju dzieł należą: Walka o życie duchowe (1896), Istota religii (1901) i Podstawowe cechy nowego rozumienia świata (1907).
W 1908 roku Rudolph Eucken – jako pierwszy filozof – uhonorowany został literacką Nagrodą Nobla. Decyzja ta wywołała wiele kontrowersji, sekretarz jury zmuszony był oświadczyć, że werdykt taki spotkałby się na pewno z aprobatą Alfreda Nobla, który ustanawiając nagrodę chciał aby przyznano ją za “wyróżniające się utwory nurtu idealistycznego”. Komitet Noblowski uzasadniając swój wybór wyraził Rudolphowi Euckenowi uznanie za poszukiwanie prawdy, przenikającą wszystko siłę myśli, szeroki horyzont, bystrość i sugestywność, z którymi bronił on i rozwijał filozofię idealistyczną. W swoim odczycie Noblowski zatytułowanym “Naturalizm czy idealizm” filozof stwierdził, że naturalizm to wiara w łączność człowieka z naturą, natomiast idealizm zakłada nie tylko wiarę, ale pozwala również na obcowanie człowieka z Absolutem. Jako literat Eucken nie jest dziś wymieniany nawet w “Leksykonie pisarzy niemieckich”. Także jako filozof jest kompletnie zapomniany. W trzytomowej “Historii filozofii” Władysława Tatarkiewicza jego nazwisko pojawia się zaledwie dwa razy, a i to na marginesie. Zdaniem badaczy jego miejsce znajduje się w przypisach do dziejów filozofii.
SELMA LAGERLÖF
- ur. 20 listopada 1858 r. Morbacka, zm. 16 marca 1940 r. Morbacka.Powieściopisarka i nowelistka szwedzka.
Już w dzieciństwie podejmuje pierwsze próby literackie, a w latach osiemdziesiątych na łamach czasopism publikuje swoje pierwsze sonety. Głównie dzięki babce wcześnie zaczyna ją fascynować świat baśni, legend i wierzeń, przechowywanych w tradycji ojczystej Varmlandii, które postanawia uczynić jednym z tworzyw literackich. W 1890 r. otrzymuje pierwszą nagrodę w konkursie tygodnika “Idun”, za pięć rozdziałów powieści Ur Gosta Berlinbs saga, którą przy wsparciu m.in. Sophie Adlesparre kończy i wydaje rok później pt. Gosta Berlings. W zbiorze opowiadań Niewidzialne ogniwa (1894) konsekwentnie eksploatuje motywy zasłyszanych legend. W 1895 r. porzuca pracę nauczycielki, by całkowicie poświęcić się pisarstwu i dużo podróżuje. Efektem jej wojaży po Włoszech staje się powieść Cuda Antychrystusa (1897), traktująca o rozdźwiękach między socjalizmem a katolicyzmem na Sycylii. Wyprawa do Egiptu i Palestyny przynosi pomysł na wielki epos chłopski Jeruzalem (1901-02). Wielką popularność, zwłaszcza w krajach katolickich przyniosły pisarce wydane w 1903 r. Legendy Chrystusowe, w których zawarła ona swoje, mistyczne poglądy religijne. Na zamówienie dyrektora szkoły podstawowej, Alfreda Dalina, pisze biorąc za wzór “Księgę dżungli” Kiplinga, Cudowną podróż (1906), która zapewnia jej międzynarodową sławę. Do mniej znanych utworów Lagerlöf – która w 1914 r. zostaje członkiem Akademii Szwedzkiej – należą powieści Ojczyzna Liljecrony (1912), Woźnica (1912), Cesarz Portugalii (1914), Wyklęty (1918) i trylogia o rodzinie Löwensköldów: Pierścień generała (1925), Charlotta Löwensköld (1925) i Anna Svärd (1928). Założone w 1957 r. towarzystwo Selmy Lagerlöf propaguje wiedzę o twórczości pisarki.
W 1909 r. Selmę Lagerlöf wyróżniono literacką Nagrodą Nobla w hołdzie wielkiemu idealizmowi, błyskotliwej wyobraźni i duchowej przenikliwości, które wyróżniają jej utwory. Członek jury Klaus Annerstedt zauważył, iż łączy ona w swej twórczości “czystość i prostotę języka, piękno stylu i bogactwo wyobraźni z siłą etyczną i głębią uczuć religijnych”. Na jej utworach wychowało się całe pokolenie tych, którzy na początku naszego wieku byli dziećmi, m.in. Czesław Miłosz czy szwedzki kompozytor Hugo Alfen, który stwierdził: czytać Lagerlöf to to samo, co siedzieć w półmroku hiszpańskiej katedry, kiedy nie wiem czy wszystko to dzieje się we śnie czy na jawie, ale całym jestestwem czujesz, że znajdujesz się na świętej ziemi”.